Beinta – kvinna millum veruleika og søgn

Øll hava hoyrt um Illu Beintu. Men hvør var hon í veruleikanum?

Tað er satt, at Beinta Broberg var ein veruligur persónur, sum livdi í Føroyum í 17. og 18. øld. Men í meira enn tveyhundrað ár hevur hennara navn verið tengt at søgum, søgnum og ólukku. Hon hevur verið kallað gandakvinna, søgd at hava myrt sínar menn og skapað rumbul, hvar hon fór. Í Miðvági, har hon búði í 20 ár, verður hon enn nevnd "Illa Beinta". So djúpt sat søgnin, at næstan 300 ár fóru, áðrenn nøkur genta í bygdini aftur fekk navnið Beinta. Hon varð fødd í Havn umleið 1650 og hoyrdi til eina ríka familju. Hon giftist tríggjar ferðir, allar ferðir við prestum. Teir báðir fyrstu doyðu brádliga, og tann triði sigst at vera farin frá viti. Tað er júst hetta hjúnalagið, sum hevur elvt til tær flestu sagnirnar – tí har gekk nógv fyri seg. Tað verður sagt, at hon í vreiði kastaði ein ljóshaldara eftir manninum, og at hon einaferð tømdi eina spann við píssi yvir høvdið á honum.

Men tann søgan, flest fólk minnast, snýr seg um fótspennið hjá manninum. Beinta skal hava selt tær til ein bónda uttan at siga manninum frá. Tað førdi til eina ósemju millum bóndan og prestin, sum helt, at tær vóru stolnar. Tá bóndin doyði, og presturin skuldi jarða hann, segði hann hesi orðini, beint sum kist­an varð latin grøv:

"Tú vart føddur sum tjóvur, tú livdi sum tjóvur, og tú doyði sum tjóvur."

Hetta gjørdi, at presturin varð tikin úr starvi, og hann og Beinta livdu restina av lívinum í fátækradømi í Vágum.

Beinta í bókum og frásøgnum

📘 Beinta eftir Hans Andrias Djurhuus
Lýsir hana sum eina ólukkuliga kvinnu, sum uttan illvilja førir ólukku við sær.

📘 Barbara eftir Jørgen-Frantz Jacobsen
Her er hon eitt náttúrubarn, sum livir eftir sínum kenslum og gerðunum – uttan at hugsa um avleiðingar. Bókin varð filmatiserað í 1997 av Nils Malmros.

📘 Beinta eftir Lydia og Magna Laksáfoss (2021)
Byggir á drúgva gransking í gomlum skjølum. Sambært bókini hevði Beinta eina óvanliga útstráling, og tað varð sagt, at hon var "kongadóttir". Bókin gevur eina mynd av einum sterkum og sjálvstøðugum kvinnulívi í eini torførari tíð í føroyskari søgu.

See more below